روایت تازه از آيين هاي سنتي محرم در ابوزیدآباد

در ادامه این مطلب، مهم‌ترین اطلاعات منتشر شده درباره «آيين هاي سنتي محرم در ابوزیدآباد» را همراه با جزئیات تکمیلی مطالعه خواهید کرد.

در ادامه، تمامی اطلاعات موجود درباره این موضوع به صورت یکجا گردآوری شده است تا بتوانید بدون نیاز به مراجعه به منابع مختلف، جزئیات کامل را مطالعه کنید.

آيين هاي عزاداري ماه محرم بيشتر در دهه نخست اين ماه صورت مي گيرد و مي توان گفت در منطقه ي كاشان بي‌مانند  بوده، تنها در ابوزيد آباد برگزار مي شوند. اين آيين ها بدين قرار است:

_1 مراسم افروختن مشعل :

 اين مراسم در شب تاسوعا و عاشورا در دو مكان قديمي (حسينيه توده به گويش راژي – حسينيه رودي) و ( ميدان اللهيار  به گويش راژي  - مايدو الا ( انجام مي گيرد .مشعل وسيله اي فلزي به شكل مكعب مستطيل است كه چهار دورش تور فلزي دارد و داراي پايه است كه در زير آن قرار مي گيرد. چوب ها براي افروختن  درون مشعل قرار مي گيرد . مشعل ياد آور شبهاي قبل از جنگ عاشورا است كه ياران امام حسين (ع ) آن آتش را افروختند تا محيط اطراف روشن باشد و همچنين نمادي از آتش گرفتن خيمه ها در روز عاشورا مي باشد.

2-مراسم روز تاسوعا:    

مراسم روز تاسوعا در دو بخش انجام مي گيرد:

الف) صبح روز تاسوعا مراسم توغ گرداني در ميدان معروف به «جلو خان» برگزار مي گردد. بعد از استقرار  توغ ها در ميدان به ترتيب بند 1 و 3 مراسم روز عاشورا اجرا مي شود كه در اين مراسم از ذوالجناح استفاده نمي شود.

ب) عصر روز تاسوعا مراسم توغ گرداني در صحن زيارت امامزاده عبدا… برگزار مي شود كه طي اين مراسم بندهاي 1و 3 مراسم صبح روز تاسوعا تكرار مي شود.

- از آنجايي كه تاسوعا به روز عباسعلي (عباس ابن علي –ع-) مشهور است و توغ ها نمادي از علمداري و قطع شدن دستهاي حضرت ابوالفضل (ع) مي باشد، بنابراين در اين روز فقط مراسم توغ گرداني اجرا مي شود و مراسم نخل برداري صورت نمي پذيرد.

3-مراسم شب عاشورا :

 اين مراسم اشاره دارد به وداع ابا عبدا…(ع ) با حضرت زينب (س) در عصر عاشورا كه مردم عزادار در حسينيه ي توده جمع شده و روحاني بر روي منبر اشعار زير را با لحن جان سوزي مي خواند.

الوداع الوداع ، الوداع اي الوداع                                            جـان ما بادا فدايت اي شهيد كربلا

رو به ميدان مي كنم اي خواهرنم الوداع                              ديده گريان مي كنم اي خواهرانم الوداع

مي سپارم  بر تو من اين كودكان   بي‌پناه                            شو نگهدار يتيمـان،  خواهرانم الوداع

چون علي اكبر شود فردا شهيـد از قوم كين                           دست عباسم جــدا اي خواهرانم الوداع

اسب من با يال پر خون خواهد آمد در حرم                             من نباشم روي زين اي خواهرانم الوداع

كودك  بيمار زين العابدين، فرزند   من                                    شو طبيبش آن زمان، اي خواهرانم الوداع

4-مراسم روز عاشورا:         

مهمترين آيين ماه محرم در اين منطقه، مراسم توغ و نخل برداري روز عاشورا مي باشد. در صبح روز عاشوراي حسيني مردم عزادار و هيئت هاي سينه زني و زنجير زني ابتدا در حسينيه ي توده جمع شده ، مراسم توغ گرداني و نخل برداري را به انجام مي رسانند. نخل و توغ را چند روز قبل از عاشورا تزيين مي كنند و صبح عاشورا توسط عزاداران از جايگاه خود- حسينيه توده- به ميداني كه بايد در آن به گردش در آيد – ميدان اعتمادي- آورده مي شود .نخست توغ ها به وسيله ي چوبهايي – كه دولو ناميده مي شود – در در خروجي حسينيه توده به عنوان انتظار تا زماني كه نخل از جايگاه به طرف ميدان حركت كند، مستقر مي شوند . توغ ها پيشاپيش نخل حركت كرده و در ميدان اعتمادي جاي مي گيرند.

سپس نخلي كه توسط عزاداران از حسينيه ي توده به طرف ميدان اعتمادي حركت كرده بود در يكصد متري ميدان گذاشته مي شود در اين ميان مردم گوسفنداني را به عنوان نذر  جلوي نخل ذبح مي كنند. مردم  عزادار به دو گروه تقسيم شده و هر دو گروه اشعار زير را مي خوانند:

از حرم تا قتلگه زينب صدا ميزد حسين (ع)              ناله ها مي زد حسين زينب صدا مي زد حسين (ع)

در بين هر مصرع دسته جمعي مي گويند: «حسين»

بعد از اينكه عزاداران وارد ميدان اعتمادي شدند يكي از نوحه خوانان با لحن خاصي اشعاري زير را مي خواند.

مراسم در ميدان اعتمادي بدين گونه ادامه مي يابد:

1)در آغاز مراسم نوحه خوان شعر زير را مي خواند :(به گونه اي كه ثاني عشر، خيرالبشر، قضا و قدر، صاحب الزمان، خليفه الرحمان والاحسان بالحن خاصي كشيده مي شود )و مردم با حالت كشيده و هماهنگ «آمين»مي گويند.

از براي تعجيل موفور السرور حضرت امام ثاني عشر(آمين)

ونائب مناصب حضرت خير البشر(آمين)

و فرمان فرماي قضا و قدر(آمين)

يعني حضرت صاحب الزمان(آمين)

و خليفه الرحمان (آمين)

و معدن الجود والاحسان(آمين)

فاتحه بخوانيد ايهاالاخيار

       پس از خواندن فاتحه مداح شعر زير را -كه سراينده آن محتشم كاشاني مي باشد-  مي خواند و مردم قسمت هاي خط كشيده شده مصرع دوم را دسته جمعي مي خوانند          

                كشتي شكست خورده ي طوفان كربلا            در خاك خون فتاده به ميدان كربلا

                گرچشم روزگار بر او فاش مي گريست             خون مي گذاشت ازسر ايوا ن كربلا

                نگرفت دست دهر گلابي زغيراشك                  زان گل شگفته شد به بستان كربــلا

                از آب هم مضايقه كردند كوفيان                       خوش داشتند حرمت مهمان كربــلا

            بودند ديو دد همه سيراب مي مكند                خاتم ز قحط آب سليمان كربــلا

            زان تشنگان هنوز به عيوق مي رسد              فرياد العطش ز بيابان كــــربــلا

              آه از دمي كه لشگر اعداء نكرد و شوم             كردند رو به خيمه سلطان كربلا

بعد همگي مي گويند: اي زار فاطمه ،ياران ، واو يلا  ،صد واويلا بر فرزندان فاطمه

2)بعد از آن اسبي كه تزيين شده و نماد ذوالجناح است در ميدان به گردش در مي آيد ـ در سه دور ـ و گروهي همراه اسب مي روند واشعار زير رامي خوانند:

اي ذوالجناح باوفا                     آياكجا بردي حسين

اي هدهد شهر صبا                آيا كجا بردي حسين

فرزند پيغمبر چه شد               نوباوه‌ي حيدر چه شد

آن شاه و بي لشگر چه شد    آيا كجا  بردي حسين ع

بگذاشتي او ا چرا                   تنها به دشت كربلا  

بي مونس و بي آشنا              آيا كجا بردي حسين ع

3) بعد ذوالجناح خارج شده ، با صداي دهل وسنج توغ  هاي مستقر شده درميدان به گردش در مي آيد هرتوغ به وسيله ي سه نفر گردانده مي شود، بعد چند بار گرداندن – در سه دور – همزمان با گردش توغ ها دو گروه در وسط ميدان شعر زير را مي خواند:

يا مولا        جمعي كه پاس محملشان داشت جبرئيل           گشتند بي عماري و محمل شتر سوار 

يا مولا        روزي كه شد به نيزه سر آن بزرگوار                    خورشيد سر برهنه بر آمد به كوهسار

يا مولا        موجي به جنبش آمد و برخاست كوه كوه            ابري ببارش آمد و  بگريست زار زار

يا مولا       اي مونس شكسته دلان حال ما ببين                 ما را غر يب و بي كس و بي آشنا ببين

يا مولا       اولاد  خويش را كه شفيعان محشرند                  در ورطه ي عقوبت اهل جفا ببين  

و با صداي بلند مي گويند :واو يلا صد واو يلا (2)

گروه دوم :

                          پشت فلك (واي )خميده                         ظلم چنين كه ديده

                          زهرا به محشر آمد                              با حو ريان سيه پوش

                          عزاي سروران است                            در كربلا فغان است

4) با تغيير صداي دهل مردم نخل را كه در يكصد متري ميدان گذاشته شده بود از كوچه وارد ميدان اعتمادي مي كنند كه اين نخل به وسيله ي 64 نفر يا بيشتر به گردش در مي آيد همزمان بل گردش نخل ،گروهي شعر زير را مي خوانند:

                  اي چرخ دون ويران شوي الهي                                 از جان آل مصطفي چه خواهي

                  سبط نبي مقتول شمر دون است                            كو فاطمه (س)ازدل بر آردآهي

                  ازمصر و شام و كوفه وز نبردش                                  يك تن بگو كند چه با سپاهي 

                  آهوي تو در چنگ روبهان است                                   اي شير حق بكن تو يك نگاهي

    پس از چند بار گرداندن-سه دور-باز با تغيير صداي دهل ، نخل را در جايگاه مخصوص قرار مي دهند . پس از استقرار كامل ،روحاني پيرامون شخصيت امام حسين (ع)سخنراني كرده‌ ، بعد از آن سخنراني دوباره بندهاي 1 ، 2، 3، و 4 با تغييرات جزئي تكرار مي شوند به گونه ي كه براي اجراي بند 1 نوحه خوان اشعار را در كنار نخل مستقر شده مي خواند براي اجراي بند 2 ذوالجناح سه دور گردانيده مي شود و آنگاه ذوالجناح را به عنوان مهمان به طرف ميدان الله( ميدان درب زيارت امامزاده عبدالله عليه السلام) براي اجراي مراسم توغ برداري و نخل برداري –حركت مي دهند. براي اجراي بند سه بعد از سه دور گردش كامل توغ ها ، يكي از توغ ها ي حسينيه ي توده –معروف به مبين الدين –به همراه توغ حسينيه ي پشت ده –معروف به علي حيدريه –كه مهمان حسينيه ي توده بود به ميدان الله برده مي شود. براي اجراي بند 4 با تمام سه دور گردش كامل نخل به جايگاه اوليه – حسينيه ي توده –برگردانده مي شود  مردم عزادار پس از اين مراسم ، به طرف ميدان الله حركت كرده ،در آنجا مراسم مشابهي برگزار مي شود . بعد از اين مراسم در حسينيه ي توده و چند مكان ديگر نهار نذري داده مي شود .

http://www.moharramebizovoy.blogfa.com